_
Laten we samenwerken
_
Maatwerksoftware wordt de nieuwe standaard
Rune Galschiøt
04.06.2026
Een nieuw perspectief op Enterprise Software in het tijdperk van AI gedreven ontwikkeling
_
Een verschuiving die al gaande is
Al meer dan twee decennia wordt Enterprise Software gevormd door één fundamentele logica: standaardisatie op schaal.
SaaS platforms zijn de ruggengraat geworden van zowel digitale bedrijven als publieke oplossingen. Ze hebben het mogelijk gemaakt om systemen sneller te implementeren en volwassen functionaliteiten te gebruiken zonder die vanaf de basis zelf te hoeven bouwen. In veel gevallen was dit een effectieve manier om digitalisering te versnellen.
De ervaringen van de afgelopen jaren wijzen echter op een complexere realiteit. In verschillende organisaties zien we hoe platforms geleidelijk afhankelijkheden en kostenstructuren introduceren die op termijn moeilijk in balans te houden zijn. De opkomst van MACH en hybride architecturen weerspiegelt vaak precies deze druk.
Tegelijkertijd is het kostenbeeld veranderd. Software en cloud nemen een steeds groter deel van de IT budgetten in, en veel organisaties ervaren uitdagingen bij het beheersen van hun SaaS uitgaven¹. Op verbruik gebaseerde prijsmodellen, vooral in relatie tot AI functionaliteit, maken het lastiger om operationele kosten te voorspellen en te controleren².
_
Wanneer operationele kosten de strategie bepalen
Naarmate platforms centraler komen te staan, begint hun economische logica strategische beslissingen te beïnvloeden.
Licenties, verbruik, gespecialiseerde competenties en integratielagen verschuiven kosten geleidelijk naar de operatie. Na verloop van tijd verkleint dit de ruimte om te investeren in nieuwe initiatieven. In de praktijk zien we vaak dat ontwikkelbudgetten steeds vaker worden gebruikt om bestaande platforms te onderhouden en uit te breiden.
Deze ontwikkeling beïnvloedt ook de handelingsvrijheid van de organisatie. Wanneer kernfunctionaliteiten nauw verbonden zijn met platforms, wordt het moeilijker om van richting te veranderen, zowel technisch als organisatorisch.
_
Een nieuwe basis voor softwareontwikkeling
Tegelijkertijd zijn er nieuwe technologische voorwaarden ontstaan voor het ontwikkelen van software.
AI gedreven ontwikkeling beïnvloedt de volledige ontwikkelketen. Het maakt het mogelijk om sneller van idee naar implementatie te gaan, oplossingen eerder te valideren en delen van onderhoud en kwaliteitsborging te automatiseren.
Empirische studies wijzen in dezelfde richting. In een gecontroleerde studie van GitHub voerden ontwikkelaars specifieke taken tot 55% sneller uit met behulp van AI ondersteuning³. Vergelijkbare analyses van McKinsey & Company laten aanzienlijke productiviteitswinsten zien in verschillende onderdelen van het softwareontwikkelproces⁴.
Dit verandert geleidelijk de economische haalbaarheid van maatwerksoftware. Het wordt mogelijk om oplossingen sneller te ontwikkelen en door te ontwikkelen, met een ander kostenprofiel dan voorheen.
_
De rol van het platform verandert
In dit spanningsveld beginnen organisaties de rol van het platform opnieuw te beoordelen.
Platforms vervullen nog steeds een belangrijke functie, vooral waar standaardisatie en schaalbaarheid nodig zijn. Maar in domeinen met snel veranderende eisen, zoals cybersecurity, worden hun beperkingen steeds duidelijker. Hier is het vermogen om oplossingen aan te passen vaak belangrijker dan het volgen van een vaste productroadmap.
Hetzelfde geldt voor gebieden die nauw verbonden zijn met het onderscheidend vermogen van een organisatie. Hier worden flexibiliteit en controle cruciale factoren.
Het resultaat is een meer genuanceerde aanpak, waarbij platforms en maatwerkoplossingen worden gecombineerd op basis van specifieke behoeften.
_
Wat wij in de praktijk zien
In ons werk zien we deze ontwikkeling vorm krijgen binnen uiteenlopende organisaties.
Platforms worden steeds selectiever ingezet. Functionaliteit wordt buiten het platform geplaatst wanneer de kosten of beperkingen groter worden dan de toegevoegde waarde. Tegelijkertijd worden maatwerklagen rondom bestaande platforms opgebouwd, waarbij bedrijfslogica, integraties en gebruikerservaringen buiten het platform worden ondergebracht.
Bij nieuwe initiatieven wordt maatwerksoftware steeds vaker vanaf het begin als een serieus alternatief beschouwd. Dat geldt vooral in situaties met een grote behoefte aan verandering of een duidelijke noodzaak tot differentiatie.
Daarnaast zien we een verandering in de manier waarop onderhoud en doorontwikkeling worden benaderd. AI gedreven ontwikkeling maakt het mogelijk om systematischer en efficiënter te werken aan continue ontwikkeling en beheer, waardoor het historische nadeel van maatwerkoplossingen afneemt.
_
Van 02.18 naar een nieuw aanbestedingslandschap
Deze ontwikkeling is ook zichtbaar in de structuur van publieke aanbestedingen.
De eerdere SKI raamovereenkomst 02.18 maakte het mogelijk om relatief omvangrijke IT oplossingen in te kopen. Toen deze overeenkomst in 2023 afliep, werd zij niet vervangen door één nieuwe raamovereenkomst, maar door een meer gefragmenteerd landschap met meerdere overeenkomsten, elk met een eigen focus⁵.
Dat biedt meer flexibiliteit, maar verschuift tegelijkertijd de verantwoordelijkheid voor samenhang en architectuur naar de organisatie zelf.
_
Een breder perspectief: afhankelijkheid en controle
Deze ontwikkeling heeft ook een strategische dimensie.
Europa is in hoge mate afhankelijk van mondiale softwareleveranciers, met name uit de Verenigde Staten. Deze afhankelijkheid geldt zowel voor platforms als voor AI technologieën⁶.
Nu het eenvoudiger wordt om software zelf te ontwikkelen en te onderhouden, ontstaan er nieuwe mogelijkheden om de regie over delen van de digitale architectuur terug te nemen. Dat creëert een meer evenwichtige basis voor strategische besluitvorming.
_
Maatwerk als de nieuwe standaard
Deze ontwikkeling betekent niet dat platforms verdwijnen, maar dat hun rol verandert.
Maatwerksoftware wordt steeds vaker een volwaardig alternatief in situaties waarin flexibiliteit, snelheid en controle cruciaal zijn.
Om dit potentieel te benutten, moeten organisaties er actief ruimte voor creëren. In de publieke sector is het daarbij extra belangrijk om deze afwegingen vroeg in het proces mee te nemen. Anders kunnen aanbestedingskaders keuzes voor meerdere jaren vastleggen.
De nieuwe generatie van SKI 02.06 wijst op een opening door een sterkere focus op marktdialoog⁵. Maar zonder actief gebruik te maken van deze mogelijkheid zullen nieuwe benaderingen zelden onderdeel worden van de besluitvorming.
Voor ons als system integrator is dit een concrete ontwikkeling. We werken met platforms, maar investeren tegelijkertijd in het begrijpen en toepassen van AI gedreven ontwikkeling in de praktijk.
Het verandert niets aan de behoefte aan platforms.
Maar het verandert wel het uitgangspunt voor hoe oplossingen worden ontworpen.
Contact
Wilt u ontdekken of er een match is?
Wilt u ontdekken of er een match is?