Diezelfde kans ligt ook open voor digitaal Europa. Recht voor onze ogen versnelt generatieve AI een brede transformatie van het Europese digitale landschap en luidt het een nieuw technologisch paradigma in.

Binnen deze transformatie ligt de mogelijkheid om technologische onafhankelijkheid te bereiken. Met grote taalmodellen kunnen we burgers en bedrijven digitale vrijheid geven, omdat taal zelf de input levert die machines nodig hebben om namens ons te handelen. Ironisch genoeg is die vrijheid sterk verbonden met haar bron, namelijk het taalmodel dat onze woorden koppelt aan digitale mogelijkheden. Daarom is het logisch om controle te houden over dit cruciale onderdeel van de toekomstige digitale infrastructuur. Of moeten we blijven vertrouwen, zoals we vandaag grotendeels doen, op Amerikaanse techgiganten zoals Microsoft en accepteren dat dit gepaard gaat met stevige commerciële voorwaarden die mogelijk gevoeliger zijn voor de strategische belangen van de Amerikaanse overheid dan voor die van onszelf?

Toegegeven, dat was een lange retorische vraag. Want natuurlijk zou het digitale Europa van de toekomst, inclusief Denemarken, Europese AI onder de motorkap moeten hebben.

In die geest is het uitstekend nieuws dat het OpenEuroLLM project 20,6 miljoen euro aan financiering heeft ontvangen vanuit het Digital Europe Programme van de Europese Commissie. Een kleine teleurstelling is wel dat er geen Deense stakeholders bij het project betrokken zijn. Daar staat tegenover dat we blij kunnen zijn met het parallelle Deense onderzoeksproject Danish Foundation Models, dat met substantiële financiering van 30,7 miljoen DKK van de Danish Digitization Agency AI onderzoekt en ontwikkelt voor specifieke Deense use cases.

Het is nog niet direct duidelijk hoe de strategische samenwerking tussen deze twee projecten en andere initiatieven plaatsvindt. Maar het mooie is dat modellen altijd verder kunnen worden verfijnd door data uit andere projecten te integreren.

Ook Kruso werkt momenteel aan meerdere AI projecten die sterk afhankelijk zijn van het verwerken van taalkundige nuances voor Deense, Duitse en Nederlandse klanten. En we worden een beetje ongeduldig.

Het is verleidelijk om bijvoorbeeld Microsoft en OpenAI vanaf het begin te omzeilen. Toch moeten we erkennen dat het op dit moment, vooral voor publieke organisaties, vaak zinvol is om te experimenteren met AI die wordt versneld door de vele tools binnen het Azure ecosysteem. Dat is in ieder geval productiever dan stilzitten. En de opgedane inzichten kunnen waarschijnlijk worden meegenomen, zolang we zorgvuldig blijven bij het ontwerpen van een modelagnostische AI architectuur.

In veel opzichten herken ik mezelf in Palle, mijn puppy van acht maanden oud. Op het eerste gezicht ziet hij er onschuldig uit. Maar hij is ongeduldig. De foto laat niet zien dat hij tien minuten later, gefrustreerd omdat ik vastzit in een Teams meeting, zijn ongeduld zal uiten door in een bloempot te graven. Misschien schuilt daar zelfs een diepere betekenis in.

In dezelfde geest moet ik accepteren dat volwassen, gedeelde Europese AI stacks voorlopig niet beschikbaar zullen zijn voor mijn projecten. In plaats daarvan zal ik hier en nu moeten bijdragen door waarde op te graven in kleinere, onafhankelijke projecten.

En natuurlijk kan ik iedereen aanmoedigen om te overwegen of zij kunnen bijdragen door datasets open source beschikbaar te maken voor de ontwikkeling van het toekomstige Deense taalmodel: https://alexandra.dk/dansk-sprogmodel-konsortium/